Bước vào lớp 1 không chỉ là một cột mốc quan trọng trong hành trình học tập của con mà còn là bài toán đòi hỏi cha mẹ sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Trong hai bước trước, chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu về việc chọn trường phù hợp – trường công hay trường tư, và cách xây dựng tâm lý, kỹ năng cần thiết để con sẵn sàng chuyển đổi từ môi trường mầm non sang tiểu học.
Bước tiếp theo, bước 3, hành trình chuẩn bị này sẽ đi sâu hơn vào việc bồi đắp kiến thức cơ bản cho trẻ, như hình thành thói quen học tập, rèn kỹ năng sử dụng dụng cụ học tập, và làm quen với những khái niệm đầu tiên về đánh vần và số học. Công đoạn này không nên trở thành một nhiệm vụ dồn dập mà cần được khéo léo lồng ghép vào lịch sinh hoạt hàng ngày của trẻ từ sớm, để con có thời gian thích nghi tự nhiên. Sự đồng hành đều đặn và bền bỉ của cha mẹ chính là chìa khóa giúp con bước vào lớp 1 với sự tự tin và niềm vui khám phá.
Việc chuẩn bị cho con bước vào lớp 1 không phải là câu chuyện của vài tuần trước ngày tựu trường, mà là một hành trình cần bắt đầu từ sớm, ít nhất trước nửa năm. Điều này không chỉ giúp trẻ có thời gian thích nghi dần, mà còn giảm bớt áp lực và sự căng thẳng cho cả cha mẹ lẫn con cái. Chắc bạn cũng đồng tình với tôi rằng mọi nỗ lực ép uống trẻ điều gì đều không thành công hoặc hiệu quả rất ít.
Vì vậy, cha mẹ không cần áp đặt hay gói gọn việc chuẩn bị trong những buổi học dồn dập, mà hãy khéo léo lồng ghép những kỹ năng và kiến thức cần thiết vào lịch sinh hoạt hàng ngày của con. Một chút thời gian mỗi ngày để tập viết, chơi trò ghép số, hoặc hướng dẫn con sử dụng bút kéo an toàn sẽ mang lại hiệu quả tự nhiên, nhẹ nhàng mà vô cùng bền vững.
Bằng cách này, trẻ không chỉ sẵn sàng bước vào lớp 1 với sự tự tin và hứng khởi, mà còn cảm nhận được niềm vui từ sự đồng hành của cha mẹ trên chặng đường đầu đời. Sau đây là một mô hình mẫu để bạn tham khảo:
1. Thói quen và phương pháp học
- Tạo môi trường học tập: Dành cho trẻ một góc học tập riêng, gọn gàng, có đầy đủ ánh sáng và không gian thoải mái. Quá trình bạn chuẩn bị cho con một góc học tập cũng có khả năng gợi mở hiệu quả cho con về một hành trình mới của bản thân.
- Hình thành thói quen học tập đều đặn: Bắt đầu từ những khoảng thời gian ngắn, 10-15 phút mỗi lần, để trẻ làm quen với việc ngồi học tập trung. Hãy hướng dẫn trẻ về hình ảnh một bạn học sinh ngồi ngay ngắn học tập đẹp là như thế nào. Bắt đầu bằng 10 phút mỗi ngày và tăng dần thời lượng. Bạn cũng có thể tạo một số hoạt động vui vẻ như chụp những kiểu ảnh đẹp khi bé ngồi học, trẻ sẽ được khích lệ rất nhiều khi nhìn thấy bản thân ở một cương vị mới.
- Dạy cách tổ chức: Hướng dẫn trẻ sắp xếp dụng cụ học tập ngăn nắp, biết giữ gìn sách vở và tuân thủ giờ giấc. Những giao ước đầu tiên về sự gọn gàng và thời lượng học nên được thiết kế một cách đơn giản và dễ dàng nhất cho trẻ thực hiện sẽ giúp bạn tạo thói quen cho bé hiệu qủa hơn. Ví dụ như sau buổi học bé chỉ cần cất chiếc bút bé dùng về đúng chỗ, dần tăng lên thêm quyển vở, hộp màu..vv…cứ như thế cho đến khi trẻ có thể đảm nhiệm hoàn toàn.
2. Kỹ năng sử dụng thành thạo và an toàn các vật dụng học tập
- Cầm bút đúng cách: Hướng dẫn con cách cầm bút thoải mái, tránh mỏi tay và giúp nét chữ đẹp.
- Sử dụng kéo và dụng cụ an toàn: Chỉ cho trẻ cách cắt giấy và sử dụng các dụng cụ khác như hồ dán một cách an toàn. Cho trẻ biết những chiếc bút, kéo, hồ dán…có thể gây nguy hiểm hoặc bẩn quần áo ra sao cũng khá quan trọng. Kiến thức này không chỉ giúp trẻ biết bảo vệ mình khỏi nguy hiểm khi ở lớp mà còn tránh việc con sẽ làm phiền bạn bè xung quanh.
3. Kiến thức về đánh vần và toán học
Kiến thức chính của trẻ lớp 1 xoay quanh việc làm quen với chữ cái và con số, được phát triển qua hai môn học quan trọng là Tiếng Việt và Toán. Mặc dù lượng kiến thức không quá nhiều và hiện nay đa số các bé mầm non đều đã biết bảng chữ cái và số đếm cơ bản trước khi bước vào tiểu học. Tuy nhiên, cách tiếp thu này thường mang tính chất giống trò chơi giải trí của bé hơn và chưa đủ sâu để hình thành kỹ năng đọc thông viết thạo hay thực hiện các phép tính một cách nghiêm túc.
Giai đoạn đầu lớp 1 sẽ giúp trẻ hệ thống lại những kiến thức nền tảng này, củng cố chúng một cách bài bản và vững chắc hơn. Đây chính là lúc cha mẹ đồng hành để hỗ trợ con xây dựng sự tự tin và hứng thú với việc học tập. Sau đây là những mẹo thiết thực để giúp con bạn bước vào lớp 1 một cách dễ dàng hơn.
Học chữ
Là một người mẹ, tôi luôn tin rằng việc giúp con làm quen với chữ cái và ghép vần không chỉ là một nhiệm vụ giáo dục mà còn là cơ hội để gắn kết và khơi dậy niềm yêu thích học tập từ sớm. Vì vậy, tôi đã tự thiết kế một phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả, dựa trên kinh nghiệm thực tế của bản thân khi dạy chữ cho con mình.
Phương pháp này tập trung vào ba yếu tố chính: nhận biết bảng chữ cái, làm quen với việc ghép vần theo cách có hệ thống, và kết hợp việc đọc truyện một cách chủ động để trẻ dần hình thành khả năng đọc. Đặc biệt, tôi chú trọng việc dạy học trong không khí nhẹ nhàng, vui vẻ, để mỗi buổi học không chỉ là bài tập mà còn là niềm vui khám phá của con.
Qua quá trình thử nghiệm với chính con mình, tôi nhận ra rằng, chỉ cần một chút kiên nhẫn và sự lặp lại hợp lý, trẻ sẽ không chỉ học được chữ mà còn yêu thích việc học, điều mà bất cứ bậc cha mẹ nào cũng mong muốn.
Bước 1: Cùng bé liệt kê bảng chữ cái theo đúng thứ tự
Hãy cùng bé đọc và ghi nhớ bảng chữ cái theo thứ tự Alphabet. Đây là bước quan trọng giúp trẻ hình thành nền tảng để nhận biết chữ cái và chuẩn bị cho các bài học ghép vần sau này.
Bước 2: Làm quen với ghép vần một cách có hệ thống
- Phương pháp ghép vần cơ bản:
Mỗi ngày, chọn một chữ cái trong bảng chữ cái để dạy bé ghép với các chữ còn lại. Ví dụ, nếu hôm nay chọn chữ “A,” hãy lần lượt ghép “A” với các chữ khác: “ab,” “ac,” “ad,” “ai,” “ao”… Khi thành thạo thì dần ghép với dấu huyền, ngã , nặng… - Loại bỏ và tập trung:
Giải thích cho bé rằng không phải mọi âm ghép đều có trong tiếng Việt. Ví dụ, “ab” hay “ad” là các âm không có nghĩa, vì vậy chúng ta sẽ bỏ qua. Ngược lại, những âm như “ai,” “ao” thì có, và bạn có thể hướng dẫn bé tập đọc các âm này. - Lặp lại và kiên nhẫn:
Mỗi ngày chỉ tập trung vào một chữ cái và các tổ hợp của nó. Phương pháp này không mới nhưng quan trọng là chúng ta thiết kế thành một hoạt động, trò chơi, cách chơi phù hợp với con mình. Quá trình này sẽ mất thời gian, và trẻ cần sự lặp lại thường xuyên để ghi nhớ. Đừng lo lắng nếu bé không nhớ ngay lập tức – kiên nhẫn chính là chìa khóa.
Bước 3: Kết hợp đọc truyện ngắn để hỗ trợ việc học
- Chọn những cuốn sách truyện ngắn dành riêng cho trẻ em, với hình ảnh minh họa đẹp và chữ to, rõ ràng.
- Mỗi tối trước khi đi ngủ, hãy đọc truyện cho bé nghe. Tuy nhiên, thay vì chỉ đọc thông thường, hãy chỉ vào từng từ và đánh vần chậm rãi để bé quan sát và ghi nhớ.
- Ban đầu, bé có thể chưa hiểu ngay, nhưng việc lặp lại hàng ngày sẽ giúp trẻ ghi nhớ âm rất nhanh. Sau một thời gian, bạn sẽ thấy bé có thể đọc lại các từ đơn giản mà bạn đã dạy.
Với phương pháp này, bạn đang xây dựng cho con nền tảng học chữ và đọc vần một cách vững chắc, đồng thời biến việc học trở thành một trải nghiệm thú vị và nhẹ nhàng.
Học số
Trẻ mầm non thường rất giỏi trong việc đọc số và nhớ chúng một cách vanh vách. Tuy nhiên, điều mà các bé chưa thực sự hiểu là cách tư duy về các con số trong toán học. Để giúp trẻ hiểu rõ hơn về các số và phép tính, cha mẹ cần một phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả, đặc biệt là việc giúp trẻ hình dung sự tăng và giảm trong dãy số.
Phương pháp của tôi là thông qua các trò chơi đếm. Ví dụ, bạn có thể cùng bé đếm những đồ vật yêu thích như kẹo, trái cây, hoặc các món đồ chơi. Sau khi bé đã làm quen với việc đếm, bạn có thể thêm yêu cầu vào trò chơi, như “Thêm một viên kẹo vào chỗ này, vậy là có bao nhiêu viên?” hoặc “Giảm một món đồ đi, còn lại bao nhiêu?”.Trò chơi này được áp dụng đan xen vào mọi tình huống trong cuộc sống sẽ khiến trẻ dễ hình dung và học rất sâu từ thực tiễn.
Thông qua các trò chơi như vậy, bé sẽ dần hình dung được mối liên hệ giữa số đếm và phép tính cộng, trừ một cách tự nhiên và dễ hiểu. Điều này sẽ giúp bé phát triển tư duy toán học vững chắc khi vào lớp 1.
Quá trình chuẩn bị cho con bước vào lớp 1 thực sự không phải là một nhiệm vụ khó khăn nếu cha mẹ chú tâm quan sát và tìm ra phương pháp phù hợp với tính cách và khả năng của từng bé. Việc học không nên chỉ đơn thuần là những bài tập hay yêu cầu gò bó, mà cần trở thành một phần trong phong cách sống hằng ngày của trẻ. Học và dạy học trở thành phong cách sống mới của cả gia đình.