Gần đây, tâm sự từ những bà mẹ trẻ vừa sinh con hay có con nhỏ về những khó khăn khi họ muốn quay lại công việc đã chạm đến trái tim tôi và cho tôi nhận ra rằng: trải qua bao thế hệ và trong mọi hoàn cảnh, phụ nữ vẫn luôn đối diện với những câu hỏi tựa như nhau: Làm mẹ hay làm việc, và làm sao để chọn được con đường phù hợp nhất? Những câu hỏi đó thực không dễ trả lời, nhưng tôi có niềm tin là mỗi người phụ nữ đều có sức mạnh để tìm ra hướng đi riêng cho mình.
Sự đồng cảm của phụ nữ thật đặc biệt, chỉ cần nhìn nhau chúng ta đều cảm nhận năng lượng của một người mẹ- một người mẹ làm nên bằng tình yêu thương, bằng những khoảng thời gian day dứt, băn khoăn giữa trách nhiệm với gia đình và khát khao tiếp tục xây dựng giá trị cá nhân mình.
Thuộc thế hệ 8x, tôi lớn lên với hình ảnh các mẹ, các cô – tất cả đều vừa đảm đương công việc cơ quan, vừa chu toàn việc chăm sóc con cái. Và nếu bạn cũng sống trong thời kỳ của tôi thì chúng ta hẳn không xa lạ với hình ảnh người phụ nữ không hề nghi ngại, gạt bỏ mọi cảm xúc của bản thân để gửi đứa con bé nhỏ vào nhà trẻ và quay lại công việc tức khắc. Trong suy nghĩ non trẻ khi xưa, tôi đã tin rằng mình cũng như họ, có thể nhẹ nhàng dung hòa cả hai vai trò.
Công thức của thế hệ cũ đã thay đổi những năm gần đây, có thể điều kiện sống tốt hơn và bối cảnh xã hội cũng đã thay đổi nhiều nên phụ nữ bắt đầu chậm lại và tìm ra những cách thức mới. Tôi nhớ rằng mình đã bắt đầu quay lại công việc lúc con được 7 tháng, với sự tập trung rời rạc, mọi thứ dường như trở nên chậm chạp hơn bao giờ hết. Tôi có tới hai mục tiêu để theo đuổi và tôi loay hoay túm lấy bên này rồi lại chạy quàng sang bên kia nên chẳng có công việc nào trọn vẹn, tệ nhất là tôi cảm thấy mình không còn đủ “tỉnh táo” để theo đuổi công việc. Tôi tha thiết tìm đến công việc rồi lại bỏ lửng khi con ốm, hoặc chỉ cần có chút tín hiệu khó khăn là tôi sẵn sàng bỏ rơi công việc. Còn chưa kể tới chuyện công việc thường không ưa những phụ nữ có mác “con nhỏ” nữa. Cứ thế tôi nhận ra rằng, làm mẹ và làm việc, tuy có thể đồng hành, nhưng ta không thể duy trì sự cao trào của cả hai cùng một lúc, không phải lúc nào cũng đơn giản như những hình ảnh tôi từng ngưỡng mộ, chúng ta không thể mặc định áp dụng công thức của những người khác vào hoàn cảnh riêng của bản thân. Cảm giác lớn nhất của tôi và những người phụ nữ ở giai đoạn này có lẽ là cảm giác “Có lỗi” và yếu đuối-không đủ để quyết tâm bất kì điều gì. Chúng ta cảm thấy có lỗi với công việc khi ở cạnh con và cảm thấy có lỗi với con khi tách con ra để làm việc. Dường như mỗi bước đi của chúng ta đều có ai đó đang mong mỏi ở phía đường ngược lại. Quyết định trở lại với công việc hay ở lại với con đều cần sự mạnh mẽ như nhau. Công việc và Con cái là hai điều đẹp đẽ trong đời và chúng ta đều muốn đảm đương cho trọn vẹn nhưng tham vọng quá lại dễ làm đổ bể cả đôi.
Trải qua và nhìn lại, thành công nhất trong giai đoạn ấy là tôi đã biết lắng nghe bản thân mình, điều chỉnh bản thân nương theo hoàn cảnh mình đang sống và chầm chậm sống giống như mình mong muốn.
Nhìn nhận tình thế mới của bản thân
Những ưu phiền trong giai đoạn đầu mới lập gia đình và sinh con của chúng ta có lẽ đều sinh ra từ chỗ thực tế cuộc sống mới không trùng khớp với hình dung trước đó của bản thân.
Về công việc: Từ khi còn nhỏ, chúng ta lớn lên trong sự ủng hộ hết lòng của gia đình và trường học, nơi mọi thứ đều khuyến khích việc học tập, phát triển bản thân, và chinh phục sự nghiệp. Nhưng khi làm mẹ, ưu tiên của bạn sẽ thay đổi. Những mục tiêu từng đứng ở vị trí hàng đầu giờ đây phải nhường chỗ, và bạn bắt đầu học cách sắp xếp lại thứ tự trong cuộc sống của mình.
Về làm mẹ: Làm mẹ là một công việc “toàn thời gian”, không có cảm giác hoàn thành, không có sự ghi nhận cụ thể và trách nhiệm hoàn toàn nằm ở bạn. Bạn cũng có thể hiểu hơn về bản thân thông qua tìm hiểu thêm các nghiên cứu chỉ ra rằng ở giai đoạn này, tâm trí của người mẹ được tạo hóa lập trình lại để tập trung gần như tuyệt đối vào bản năng chăm sóc con cái. Bạn lúc này có cảm giác hạnh phúc vô cùng song hành cùng nhiều cảm giác lo lắng, nhạy cảm, tăng phòng vệ… Chống lại bản năng này để đưa mình chuyển hướng sang sự nghiệp là một nỗ lực lớn mà mọi phụ nữ đều phải trải qua.
Chấp nhận rằng không thể hoàn hảo
Sau khi có con, phụ nữ cần định nghĩa lại về công việc và mục tiêu của mình, ít nhất là trong giai đoạn này. Chúng ta cần chấp nhận rằng đi chậm lại không phải là một việc tệ.
Phụ nữ cần chấp nhận và bao dung với bản thân về việc không thể làm tốt mọi vai trò cùng một lúc, coi đây là điều bình thường. Hãy nhìn nhận sự cố gắng thay vì chỉ tập trung vào những gì chưa làm được.
Xây dựng tư duy “đủ tốt”:
Đặt mục tiêu thực tế: Là một người mẹ “đủ tốt” và một nhân viên “đủ tốt” sẽ giúp giảm áp lực cho bạn. Xây dựng những mục tiêu nhỏ, vừa tầm tay và hoàn thành nó sẽ khiến cho bạn cảm nhận sự hài lòng và an tâm thực hiện cả hai vai trò. Khái niệm “đủ tốt” trong mỗi công việc sẽ tiếp thêm sức mạnh cho bạn hoàn thành những mục tiêu của bản thân một cách nhẹ nhàng hơn.
Xác định và ưu tiên giá trị cá nhân
Hiểu rõ tính chất giai đoạn cuộc đời: Thời gian con bạn còn nhỏ chỉ kéo dài trong một khoảng thời gian, hãy nhắc nhở bản thân bạn rằng đây chỉ là một giai đoạn. Giai đoạn đầu đứa con bé bỏng cần sự ưu tiên, đang rất cần sự chăm sóc và dạy dỗ từ bạn thì đó cũng là một sứ mệnh lớn, không kém hơn công việc. Và rồi bạn sẽ chuyển tới những giai đoạn mới theo độ tuổi của con, bạn sẽ phát hiện ra rằng từ nay tình thế của mình luôn thay đổi và cần học hỏi rất nhiều để đáp ứng cho cuộc sống của mẹ và con. Sức lực và tài chính chỉ là hai trong rất nhiều yếu tố bạn cần trau dồi để đồng hành cùng con của mình.
Xác định giá trị cá nhân là hàng đầu: Hãy tự tin với lựa chọn của mình ở mỗi thời điểm, cho dù bạn làm việc hay ở nhà chăm sóc con thì mục tiêu xây dựng giá trị của bản thân vẫn không ảnh hưởng, vì bằng cách nào thì bạn cũng đang làm những việc có ý nghĩa. Tôi đã mất rất nhiều thời gian để có thể lĩnh hội được khái niệm này, vì cảm giác thời gian chăm con không tạo ra giá trị kinh tế, lo sợ bản thân bị tụt hậu . Đi qua rất nhiều trải nghiệm buồn vui và sự động viên của chồng, tư duy ngoan cố của tôi đã được thay đổi rất nhiều. Chúng ta cần nhìn nhận rằng “giá trị bản thân” không hề bị gò bó vào khung cảnh chúng ta đang sống. Bạn có rất nhiều cách tạo giá trị cho bản thân ở bất kì vị trí nào bạn đang đứng.
Mở rộng tầm nhìn: Bằng cách nhớ lại những sở thích cá nhân, dành một chút thời gian cho những mục tiêu nho nhỏ của cá nhân bạn sẽ thấy tầm nhìn của mình được mở rộng, không chỉ gói gọn trong hai mục tiêu đang đấu trọi căng thẳng. Bạn có thể nhận ra rằng có nhiều hơn hai thứ trên đời có thể an ủi mình ngoài con và công việc, có thể đó là người bạn đời bên cạnh đang kiên nhẫn chờ đợi nụ cười từ bạn, người thân và bạn bè cũng đang nhẹ nhàng quan sát và tìm cách hỗ trợ bạn từ xa hay bạn hoàn toàn có khả năng tổ chức chuyến đi chơi tới một địa điểm mới để lặng lẽ ngắm nhìn cuộc sống của mọi người….
Quan trọng là bạn hãy mở lòng mình để cảm nhận.
Học tập và xác lập những mục tiêu mới
10 năm trước khi tôi kết thúc công việc văn phòng, khái niệm về công việc tự do, freelancer, KOL… chưa hề phổ biến như hiện nay. Thật vui vì giờ đây đã khác, dù chúng ta không có câu trả lời cụ thể cho từng cá nhân nhưng tôi biết rằng hiện tại đang có rất nhiều con đường đã mở ra cho tất cả. Những công việc mới liên tục được xác lập để phù hợp với cuộc sống số vì vậy duy trì việc học tập những kiến thức mới, cởi mở khái niệm về công việc hay phát triển thêm chuyên môn bạn đang có sẽ giúp bạn tìm được điều phù hợp với mỗi giai đoạn của bản thân. Chỉ cần bạn đừng rời xa mục tiêu xây dựng đời sống hạnh phúc cho bản thân và gia đình thì cách thức để thực hiện sẽ tới với bạn.
Tuổi thơ của con chỉ có một, và những năm tháng đầu đời ấy, con cần bạn hơn bất kỳ ai. Còn công việc thì giống như một chiếc cây, cần sự chăm bón mỗi ngày để có thể đơm hoa kết trái. Giữa hai vai trò tưởng chừng đối lập ấy, không ít lần bạn sẽ thấy mình kiệt sức. Bằng cách chậm lại để nhìn nhận rõ tình thế của bản thân, dũng cảm xác định rõ mục tiêu lớn nhất của gia đình bạn đang ấp ủ và không đòi hỏi mọi thứ phải tuyệt đối tại cùng một thời điểm thì vấn đề sẽ giảm thiểu đáng kể. Điều chúng ta cần lựa chọn không phải là 1 trong 2 mà là lựa chọn ưu tiên từng thứ trong mỗi thời điểm. Làm mẹ không chỉ trao cho bạn sức mạnh mà còn giúp bạn hiểu sâu sắc ý nghĩa của tình yêu thương. Làm việc lại truyền cho bạn nguồn cảm hứng để bước tiếp mỗi ngày. Hãy tin rằng, với sự kiên nhẫn và tâm thế sẵn sàng học hỏi, bạn hoàn toàn có thể cân bằng và mong rằng chúng ta đều được sống một cuộc sống mình mong ước.
