Trước khi làm mẹ, thế hệ chúng ta có lẽ đều được nuôi lớn theo phương pháp “cổ truyền” cùng với bầu sữa mẹ, những lời ru, ăn bột rồi dần biết ăn cơm cùng cả gia đình, được bế chuyền tay đi chơi khắp xóm, ít biết đến sữa bột, đồ ăn sẵn, đồ điện tử như các bé bây giờ. Cuộc sống hiện đại mang lại nhiều tiện nghi và cả những thử thách khiến cho những người mẹ cũng phải chuyển mình để thích nghi với cuộc sống nơi mà mọi thứ đều hối hả, nhiều áp lực tài chính và mô hình các gia đình đã thay đổi. “Mỗi nhà mỗi cảnh”, mỗi thời mỗi khác, vậy mà bằng cách nào đó những người mẹ vẫn đảm nhiệm tốt vai trò của mình.
Phía sau mỗi em bé khoẻ mạnh, thơm tho sạch sẽ luôn là cả một quy trình phức tạp mà người mẹ đã tạo dựng và cố gắng duy trì, dành rất nhiều nỗ lực. Ngày nay chúng ta nuôi con khó hay dễ hơn các mẹ ngày xưa? Thực tế là chúng ta có nhiều phương tiện hơn nhưng mức độ phức tạp của công việc nuôi dạy con cái luôn tiếp diễn theo những hướng mới. Mỗi thời đại luôn hàm chứa những thử thách kiểu mới cho những người mẹ. Đó là lý do vì sao các mẹ vẫn có nhiều đêm mất ngủ, nhiều ngày dài kiệt sức và tâm trạng rối bời. Bài viết này tổng hợp trong khuôn khổ chăm sóc các em bé sơ sinh newborn gửi tới các bạn đang chuẩn bị hành trình làm mẹ của mình hay trên hành trình chăm trẻ nhỏ của bạn đang gặp nhiều khó khăn, hãy cùng tham khảo các phương pháp nuôi con của các bà mẹ hiện đại và tìm ra định hướng cho mình nhé.
4 Phương pháp nuôi con theo giờ giấc
Phương pháp này đòi hỏi một lịch trình cụ thể cho việc ăn, ngủ của trẻ. Mẹ sẽ cho bé bú, ngủ, và sinh hoạt theo một khung giờ cố định mỗi ngày. Ưu điểm của phương pháp này là giúp mẹ và bé có lịch trình ổn định, dễ quản lý thời gian, đặc biệt phù hợp cho những gia đình có lịch làm việc bận rộn. Bao gồm các phương pháp: EASY, BabyWise, Gina Ford và Cry it Out.
Phương pháp EASY
EASY là viết tắt của Eat (Ăn) – Activity (Hoạt động) – Sleep (Ngủ) – Your Time (Thời gian của mẹ). Phương pháp này được phát triển bởi Sarah Ockwell-Smith, với mục tiêu giúp trẻ hình thành thói quen ăn uống và giấc ngủ ổn định.
Cách thực hiện
Phương pháp EASY được chia thành bốn bước cụ thể:
- Eat (Ăn): Cho trẻ bú hoặc ăn. Thời gian ăn này có thể kéo dài từ 20-40 phút, tùy thuộc vào nhu cầu của từng bé. Trong giai đoạn sơ sinh, bé sẽ bú mẹ hoặc sữa công thức thường xuyên, vì vậy việc theo dõi tín hiệu đói của bé là rất quan trọng.
- Activity (Hoạt Động): Sau khi trẻ ăn, bạn nên cho bé tham gia một hoạt động nhẹ nhàng khoảng 30-60 phút. Hoạt động này có thể là chơi đồ chơi, thay tã, hoặc thực hiện những bài tập nhẹ nhàng để kích thích phát triển.
- Sleep (Ngủ): Khi trẻ cảm thấy buồn ngủ, bạn nên đưa trẻ vào giường để ngủ. Giai đoạn này là rất quan trọng vì giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của trẻ. Bạn nên chú ý đến các dấu hiệu buồn ngủ của trẻ, như dụi mắt hoặc quấy khóc.
- Your Time (Thời Gian Của Mẹ): Khi trẻ ngủ, mẹ có thời gian để nghỉ ngơi, làm việc nhà hoặc chăm sóc bản thân. Đây là thời gian để mẹ phục hồi năng lượng và chuẩn bị cho chu kỳ tiếp theo.
Lợi ích của phương pháp
- Dễ Dàng Dự Đoán: Việc thiết lập một chu kỳ rõ ràng giúp mẹ dễ dàng dự đoán nhu cầu của trẻ, từ đó có thể sắp xếp công việc và thời gian cho bản thân.
- Phát Triển Thói Quen: Giúp trẻ hình thành thói quen ăn và ngủ tốt, từ đó cải thiện giấc ngủ cho cả mẹ và bé.
- Giảm Căng Thẳng: Mẹ sẽ cảm thấy nhẹ nhõm hơn khi biết được khi nào trẻ sẽ ăn, chơi và ngủ, giúp giảm căng thẳng trong việc chăm sóc trẻ.
- Thời Gian Dành Cho Bản Thân: Phương pháp này khuyến khích mẹ không chỉ tập trung vào con mà còn có thời gian cho chính mình.
Những lưu ý
- Tính Linh Hoạt: Mặc dù phương pháp EASY thiết lập một chu kỳ, nhưng không phải lúc nào cũng phải tuân thủ cứng nhắc. Trẻ nhỏ có thể có những ngày không theo lịch trình như mong đợi, vì vậy mẹ cần linh hoạt điều chỉnh theo nhu cầu của trẻ.
- Theo Dõi Tín Hiệu: Mẹ nên chú ý đến tín hiệu từ trẻ, không phải lúc nào cũng dựa hoàn toàn vào giờ giấc. Nếu trẻ cần ăn sớm hơn hoặc không buồn ngủ theo lịch, hãy đáp ứng nhu cầu của trẻ.
- Kiên Nhẫn: Một số trẻ có thể cần thời gian để thích nghi với phương pháp này. Kiên nhẫn là yếu tố quan trọng để giúp trẻ cảm thấy thoải mái và an toàn trong môi trường mới.
Phương pháp EASY không chỉ giúp mẹ quản lý thời gian hiệu quả mà còn hỗ trợ sự phát triển của trẻ một cách tự nhiên và thoải mái.
Phương pháp BabyWise
Phương pháp BabyWise, được phát triển bởi Gary Ezzo và Anne Marie Ezzo, là một trong những phương pháp nuôi con phổ biến, đặc biệt được ưa chuộng ở các nước phương Tây. Phương pháp này tập trung vào việc thiết lập lịch trình cho trẻ sơ sinh, giúp trẻ tự điều chỉnh giấc ngủ và thói quen ăn uống. Dưới đây là mô tả chi tiết về phương pháp này:
Cách thực hiện
- Thiết lập lịch trình: BabyWise khuyến khích cha mẹ thiết lập một lịch trình cố định cho việc ăn, ngủ và chơi cho trẻ. Thời gian ăn và giấc ngủ được quy định cụ thể, giúp trẻ hình thành thói quen và dễ dàng nhận biết thời điểm cần ăn hoặc ngủ.
- Phương pháp “Eat, Wake, Sleep”: Khái niệm cơ bản trong BabyWise là phương pháp EWS (Eat, Wake, Sleep), trong đó trẻ sẽ được cho bú, sau đó tham gia hoạt động và cuối cùng là ngủ.
- Eat (Ăn): Trẻ được cho bú hoặc ăn sữa.
- Wake (Thức dậy): Sau khi ăn, trẻ sẽ được khuyến khích tham gia các hoạt động nhẹ nhàng trong khoảng thời gian từ 30 phút đến 1 giờ.
- Sleep (Ngủ): Trẻ được đưa vào giấc ngủ sau khi đã tham gia hoạt động.
- Dỗ dành tự ngủ: Một điểm đặc trưng của BabyWise là việc dạy trẻ tự ngủ mà không cần quá nhiều sự can thiệp từ mẹ. Khi trẻ khóc, mẹ có thể chờ một khoảng thời gian nhất định trước khi dỗ dành.
Lợi ích
- Hình thành thói quen: Phương pháp này giúp trẻ hình thành thói quen ăn uống và giấc ngủ ổn định từ sớm, giúp cha mẹ dễ dàng lập kế hoạch cho cuộc sống hàng ngày.
- Giảm căng thẳng: Với lịch trình rõ ràng, cha mẹ có thể dự đoán nhu cầu của trẻ, từ đó giảm bớt áp lực và căng thẳng trong việc chăm sóc trẻ.
- Tự lập: BabyWise khuyến khích trẻ tự học cách tự ngủ, từ đó giúp trẻ phát triển sự độc lập và tự tin.
Lưu ý
- Khó khăn trong việc tuân thủ: Một số cha mẹ có thể cảm thấy áp lực khi phải tuân thủ lịch trình nghiêm ngặt, nhất là khi trẻ không theo đúng kế hoạch.
- Cần sự kiên nhẫn: Trẻ có thể cần thời gian để thích nghi với lịch trình mới, vì vậy cha mẹ cần kiên nhẫn và linh hoạt trong việc điều chỉnh.
- Chú ý đến tín hiệu của trẻ: Dù có lịch trình, cha mẹ vẫn nên chú ý đến các tín hiệu từ trẻ. Nếu trẻ có nhu cầu khác, hãy đáp ứng kịp thời thay vì giữ cứng nhắc theo lịch.
- Phản ứng của trẻ: Một số trẻ có thể phản ứng tiêu cực với phương pháp này, vì vậy cần theo dõi và đánh giá kỹ lưỡng.
Phương pháp BabyWise có thể rất hiệu quả đối với nhiều gia đình, nhưng cũng cần xem xét và điều chỉnh để phù hợp với từng trẻ và từng hoàn cảnh cụ thể. Sự linh hoạt và hiểu biết về nhu cầu của trẻ là rất quan trọng trong quá trình này.
Phương pháp Gina Ford
Phương pháp Gina Ford là một trong những phương pháp nuôi dạy trẻ sơ sinh nổi tiếng tại Vương quốc Anh, được phát triển bởi tác giả và chuyên gia chăm sóc trẻ em Gina Ford. Phương pháp này chủ yếu tập trung vào việc thiết lập lịch trình cố định cho các hoạt động hàng ngày của trẻ, từ ăn uống, ngủ đến chơi. Dưới đây là một cái nhìn chi tiết về phương pháp này:
Cách thực hiện
- Lịch trình cố định: Phương pháp của Gina Ford khuyến khích cha mẹ thiết lập lịch trình cụ thể cho trẻ. Lịch trình này bao gồm các thời điểm chính cho việc ăn, ngủ, và chơi, giúp trẻ phát triển thói quen ổn định.
- Mô hình “Eat, Activity, Sleep“: Giống như BabyWise, phương pháp của Ford cũng dựa trên nguyên tắc “Eat, Activity, Sleep”. Tuy nhiên, lịch trình được thiết lập chi tiết hơn và có phần cứng nhắc hơn.
- Eat (Ăn): Trẻ sẽ được cho bú theo lịch trình cố định, thường mỗi 3-4 giờ.
- Activity (Hoạt động): Sau khi ăn, trẻ sẽ tham gia vào các hoạt động chơi nhẹ nhàng trong khoảng thời gian nhất định.
- Sleep (Ngủ): Sau hoạt động, trẻ sẽ được đưa vào giấc ngủ đúng giờ theo lịch trình.
- Giấc ngủ tự lập: Ford khuyến khích trẻ tự ngủ mà không cần dỗ dành quá nhiều. Nếu trẻ khóc, mẹ sẽ không lập tức chạy đến mà cho trẻ một khoảng thời gian để tự làm quen với việc ngủ một mình.
Lợi ích
- Hình thành thói quen rõ ràng: Giúp trẻ hình thành thói quen ăn uống và giấc ngủ rõ ràng, từ đó tạo ra cảm giác an toàn và ổn định cho trẻ.
- Giảm căng thẳng cho mẹ: Với lịch trình rõ ràng, cha mẹ có thể dễ dàng dự đoán nhu cầu của trẻ, giúp họ quản lý thời gian và cuộc sống hàng ngày một cách hiệu quả hơn.
- Hỗ trợ sự phát triển: Việc có thời gian ngủ và ăn cố định có thể hỗ trợ sự phát triển thể chất và tâm lý của trẻ.
Lưu ý
- Cứng nhắc: Phương pháp của Gina Ford có thể được coi là khá cứng nhắc. Một số trẻ có thể không theo kịp lịch trình được thiết lập, dẫn đến áp lực cho cả trẻ và cha mẹ.
- Áp lực cho cha mẹ: Cha mẹ có thể cảm thấy căng thẳng khi không thể tuân thủ lịch trình, đặc biệt là khi trẻ có những ngày không ngủ hoặc không ăn theo kế hoạch.
- Theo dõi tín hiệu của trẻ: Mặc dù có lịch trình, nhưng cha mẹ cần phải luôn chú ý đến các tín hiệu của trẻ và linh hoạt điều chỉnh nếu cần thiết. Đôi khi trẻ có thể cần ăn sớm hoặc ngủ muộn hơn, và việc đáp ứng đúng lúc là rất quan trọng.
- Đánh giá phản ứng của trẻ: Một số trẻ có thể phản ứng tiêu cực với phương pháp này, vì vậy việc quan sát và đánh giá phản ứng của trẻ là rất quan trọng để điều chỉnh phương pháp phù hợp.
Phương pháp Cry It Out
Phương pháp Cry It Out (CIO) là một trong những phương pháp nuôi dạy trẻ sơ sinh, đặc biệt trong việc dạy trẻ tự ngủ. Phương pháp này được phổ biến bởi bác sĩ Richard Ferber trong cuốn sách Solve Your Child’s Sleep Problems. Dưới đây là một cái nhìn chi tiết về phương pháp này:
Cách thực hiện
- Thiết lập thói quen ngủ: Phương pháp Cry It Out khuyến khích cha mẹ thiết lập thói quen ngủ cho trẻ, điều này bao gồm việc cho trẻ đi ngủ khi còn buồn ngủ nhưng chưa ngủ hẳn.
- Nguyên tắc dỗ dành: Khi trẻ khóc sau khi được đặt vào giường, cha mẹ sẽ không lập tức đến dỗ dành. Thay vào đó, cha mẹ sẽ đợi một khoảng thời gian nhất định trước khi quay lại. Thời gian chờ sẽ được tăng dần theo từng ngày, giúp trẻ dần dần học cách tự làm dịu mình và ngủ mà không cần sự giúp đỡ từ cha mẹ.
- Ngày đầu: Cha mẹ có thể đợi 3-5 phút trước khi quay lại dỗ dành trẻ.
- Ngày tiếp theo: Tăng thời gian chờ lên 5-10 phút.
- Tiếp tục tăng: Mỗi ngày, cha mẹ có thể tăng thời gian chờ thêm vài phút.
- Giảm dỗ dành: Khi cha mẹ trở lại, việc dỗ dành cần phải ngắn gọn và không được bế hoặc ru trẻ ngủ, chỉ cần trấn an trẻ rồi ra ngoài.
Lợi ích
- Dạy trẻ tự ngủ: Phương pháp này giúp trẻ học cách tự ngủ mà không cần sự can thiệp từ cha mẹ, điều này có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ của cả trẻ và cha mẹ.
- Giảm phụ thuộc: Trẻ sẽ không phụ thuộc vào cha mẹ để ngủ, từ đó xây dựng sự tự lập và độc lập cho trẻ.
- Quản lý thời gian: Cha mẹ có thể quản lý thời gian tốt hơn khi trẻ đã học được cách tự ngủ mà không cần nhiều sự can thiệp.
Lưu ý
- Tính hiệu quả: Một số nghiên cứu cho thấy phương pháp này có thể rất hiệu quả trong việc giúp trẻ ngủ tốt hơn, nhưng không phải trẻ nào cũng phản ứng giống nhau. Một số trẻ có thể khóc nhiều hơn trong quá trình này.
- Cảm xúc của trẻ: Một số cha mẹ có thể cảm thấy không thoải mái khi để trẻ khóc. Điều này có thể gây căng thẳng cho cả trẻ và cha mẹ.
- Khả năng thay đổi: Phương pháp Cry It Out không nhất thiết phải được áp dụng một cách cứng nhắc. Nếu trẻ không phản ứng tốt, cha mẹ có thể điều chỉnh phương pháp sao cho phù hợp hơn với nhu cầu của trẻ.
- Theo dõi phản ứng của trẻ: Việc theo dõi phản ứng của trẻ là rất quan trọng. Nếu trẻ có dấu hiệu quá căng thẳng hoặc không thể tự làm dịu mình, cha mẹ nên cân nhắc điều chỉnh phương pháp hoặc tìm kiếm sự tư vấn từ chuyên gia.
Cha mẹ cần cân nhắc kỹ lưỡng và tìm ra phương pháp phù hợp nhất cho con cái của mình, kết hợp giữa sự linh hoạt và sự nhạy bén với nhu cầu của trẻ. Sự hiểu biết và thông cảm sẽ giúp cha mẹ tạo ra môi trường ngủ an toàn và thoải mái cho trẻ
Nuôi con theo nhu cầu
Phương pháp này không dựa vào lịch trình cụ thể mà hoàn toàn tùy thuộc vào nhu cầu của trẻ. Khi trẻ đói thì được cho bú, khi trẻ buồn ngủ thì cho ngủ, mẹ dành toàn tâm lắng nghe và dựa vào các dấu hiệu từ con để điều chỉnh. Cách này mang tính linh hoạt cao, phù hợp với nhịp độ tự nhiên của trẻ và giảm stress cho hai mẹ con. Sau sinh, lý tưởng nhất là bạn có thể gạt bỏ mọi chuyện để toàn tâm, toàn ý ở bên cạnh con. Khi bạn đã quyết định hoàn toàn ở bên con thì bạn sáng tỏ hoàn toàn về các nhu cầu của con mà không cần quyển sách nào nói cho bạn biết dấu hiệu nào là đói, là ướt bỉm…
Bạn đơn giản là ngủ khi con ngủ, thức khi con thức, không lên kế hoạch nào cả, không cần vắt sữa để dành hay hâm sữa, cũng không có ý tưởng ép ăn uống. Mỗi đêm khi con ọ ẹ, bạn liền quay sang cho bé bú rồi cả hai lại nhẹ nhàng quay lại giấc ngủ. Mẹ và bé nuôi dưỡng nhau một cách tự nhiên như vậy đó. Đây là phương pháp gần gũi nhất với cách mà bà và mẹ đã nuôi dưỡng chúng ta ngày xưa. Ngày nay, các mẹ có xu hướng dùng máy vắt sữa cho trẻ bú bình do mẹ đã ý thức hơn về việc giữ dáng, điều này dẫn đến rụt rè khi cho trẻ bú trực tiếp. Ngoài ra, rào cản lớn nhất của phương pháp này là đa số các bà mẹ hiện nay đều bận công việc và các lịch trình khác nên rất khó thả mình vào việc chăm con toàn thời gian như vậy. Chính việc cần ở bên con mà vẫn phải đảm bảo các việc khác đã gây ra rất nhiều đấu tranh trong người mẹ. Cuộc sống hiện đại cũng khiến cho phương pháp này bộc lộ nhiều điểm không phù hợp:
Không có lịch trình: Phương pháp này có thể dẫn đến sự thiếu ổn định trong thời gian biểu của hai mẹ con. Điều này có thể gây khó khăn cho cha mẹ trong việc lập kế hoạch cho các hoạt động hàng ngày, đặc biệt nếu họ cần theo đuổi công việc.
Cuộc sống cá nhân của mẹ: Ngày nay chúng ta ý thức được tầm quan trọng của sức khoẻ tinh thần và thời gian dành nuôi dưỡng tình cảm của vợ chồng hay kết nối với những đứa con lớn hơn. Việc luôn kè bên cạnh em bé, chấp nhận quá nhiều cản trở việc dành thời gian dành cho các thành viên khác dễ khiến cho không khí trong gia đình bị ảnh hưởng.
Căng thẳng cho mẹ: Việc liên tục đáp ứng nhu cầu của trẻ có thể tạo ra cảm giác căng thẳng và mệt mỏi cho mẹ, đặc biệt khi trẻ thường xuyên muốn bú hoặc cần sự chú ý. Điều này có thể làm giảm khả năng mẹ chăm sóc bản thân và thực hiện các công việc khác.
Khó khăn quay lại làm việc: Đối với những bà mẹ trở lại làm việc sau thời gian nghỉ thai sản, việc nuôi con theo nhu cầu có thể gây khó khăn trong việc thiết lập lịch trình làm việc, đặc biệt nếu trẻ vẫn còn phụ thuộc nhiều vào việc bú mẹ.
Lần đầu làm mẹ, chúng ta thường đặt nhiều kỳ vọng vào việc kiểm soát giờ giấc của con, tin rằng một lịch trình hoàn hảo sẽ giúp cuộc sống dễ dàng hơn. Tôi cũng từng nghĩ như thế, tôi chuẩn bị kỹ càng từ nôi, máy vắt sữa cho đến việc đọc sách, học hỏi từ những kinh nghiệm đi trước. Mọi thứ được cài đặt sẵn sàng cho một hành trình làm mẹ đầy kỷ luật. Tuy nhiên, điều này cũng có thể trở nên khó khăn nếu trẻ không tuân theo lịch trình hoặc cần những điều chỉnh linh hoạt. Tôi phát hiện rằng chính sự cố gắng đảm bảo giờ giấc quá nghiêm ngặt đã tạo ra căng thẳng và xáo trộn lớn nhất. Nhiều buổi trưa, tôi cố ép con ngủ theo giờ để có thể làm việc khác, nhưng trong lòng lại đầy sốt ruột và bất lực khi mọi thứ không diễn ra như kế hoạch. Nhìn lại, tôi nhận ra rằng việc quá cứng nhắc theo đuổi một phương pháp đã khiến tôi mệt mỏi hơn cần thiết.
Tôi sinh em bé thứ hai rơi vào đợt nghỉ dài do dịch Covid, vô tình tôi có rất nhiều thời gian ở bên bạn nhỏ, tôi có dịp được nuôi dưỡng bạn ấy theo đúng tiếng gọi của bạn ấy. Đúng là những khó khăn trước đây giảm đi nhiều, cảm giác như êm xuôi hơn hẳn khi được chuyên tâm nuôi con nhỏ, nhưng những vấn đề mới cũng nảy sinh, ví như: con có tính kỷ luật yếu hơn, phụ thuộc cảm xúc vào mẹ…Và tôi cũng biết rằng đa số chị em không thể có khoảng thời gian hoàn hảo để chỉ tập trung vào con như vậy.
Tôi nghiệm ra rằng, Tự do hay kỷ luật đều nhắm đến việc chuẩn bị cho con tính kỷ luật và tự lập thì con mới có thể tham dự trường học và xã hội trong những năm tiếp theo.Và trong hành trình ấy các phương pháp hay chiến lược phải được điều chỉnh liên tục một cách mềm dẻo, có thể nói chúng ta dùng mọi phương pháp kết hợp chứ không chỉ chọn lấy một.
Làm mẹ là một hành trình đầy cảm xúc, và đôi khi, sự linh hoạt mới chính là chìa khóa để chúng ta và con cảm thấy thoải mái hơn. Chúng ta lắng nghe con, lắng nghe bản thân và điều kiện gia đình của mình để đưa ra các quyết định. Trong hành trình nuôi dạy trẻ, học lắng nghe và tôn trọng nhu cầu của con là điều vô cùng quan trọng, không chỉ trong giai đoạn sơ sinh mà kéo dài đến khi trẻ lớn. Khi trẻ còn nhỏ, chúng ta thường phải nắm bắt và đáp ứng các tín hiệu của bé khi nào bé đói, buồn ngủ hay cần được an ủi. Khi trẻ lớn hơn bạn lại càng khó để thấu hiểu những tâm tư của chúng nếu không chuyên tâm giữ kết nối. Để mọi thứ tự nhiên không có nghĩa là không có định hướng. Sự khéo léo nằm ở chỗ, sau mỗi ngày, cha mẹ có thể từ từ đưa vào cuộc sống của trẻ những thói quen và lịch trình mà mình mong muốn. Việc này không phải là một cuộc chiến hay áp lực, mà là một quá trình chậm rãi, nhẹ nhàng. Thay vì cảm thấy áp lực phải tuân thủ một cách cứng nhắc, hãy để trẻ quen dần với thói quen mới trong không khí thoải mái và yêu thương.
Tôi tin rằng, làm mẹ không phải là một bài toán để thử thách lòng kiên nhẫn hay khả năng tuân thủ phương pháp. Làm mẹ là lắng nghe bản thân và lắng nghe con, để tìm thấy người mẹ trong chúng ta và tìm thấy điều được sinh ra trong các con. Việc điều chỉnh linh hoạt giữa các phương pháp hay thậm chí kết hợp chúng không có nghĩa là thất bại, mà ngược lại, đó là dấu hiệu của sự nhạy bén và thấu hiểu. Mỗi ngày làm mẹ là một ngày học hỏi – học cách yêu con, yêu chính mình và chấp nhận rằng không có con đường nào là hoàn hảo. Chỉ có tình yêu thương và sự đồng hành kiên nhẫn mới giúp chúng ta vượt qua mọi thử thách trên hành trình ấy
“Người mẹ tập sự” có nghĩa là chúng ta sẽ học cả đời để có thể làm mẹ của các con.